Porównanie wyników CAWI i PAPI. Co różni odpowiedzi online od papierowych?
CAWI i PAPI to dwie odmienne metody zbierania danych, które często prowadzą do różnic w uzyskiwanych wynikach. Forma kontaktu z respondentem, sposób udzielania odpowiedzi oraz kontekst badania wpływają na styl odpowiedzi i ich jakość. Porównanie obu metod pozwala lepiej zrozumieć źródła tych rozbieżności.
Kontekst udzielania odpowiedzi w CAWI i PAPI a zachowania respondentów
Jedną z kluczowych różnic między CAWI a PAPI jest kontekst, w jakim respondent udziela odpowiedzi.
- W CAWI badany zazwyczaj wypełnia ankietę samodzielnie, w znanym sobie środowisku, bez bezpośredniej obecności ankietera. Sprzyja to większemu poczuciu anonimowości, co może prowadzić do bardziej szczerych odpowiedzi, zwłaszcza w pytaniach wrażliwych. Jednocześnie brak kontroli nad warunkami wypełniania ankiety może skutkować rozproszeniem uwagi lub mniejszym zaangażowaniem.
- W PAPI sytuacja wygląda inaczej, ponieważ fizyczna obecność ankietera oraz papierowa forma kwestionariusza tworzą bardziej formalny kontekst badania. Respondent częściej traktuje udział jako zobowiązanie, co sprzyja staranności, ale może także zwiększać presję społeczną. W efekcie odpowiedzi w PAPI bywają bardziej zachowawcze i zgodne z normami społecznymi, co ma istotne znaczenie przy interpretacji wyników porównawczych.
Wpływ formy kwestionariusza na strukturę i treść odpowiedzi
Forma techniczna kwestionariusza znacząco wpływa na sposób udzielania odpowiedzi. W CAWI interfejs cyfrowy prowadzi respondenta krok po kroku, wymuszając odpowiedzi na obowiązkowe pytania i eliminując część błędów logicznych. Automatyczne filtry i walidacje ograniczają możliwość pominięć, co przekłada się na kompletność danych. Z drugiej strony taka struktura może skłaniać do szybszego „przeklikiwania” ankiety, zwłaszcza gdy jest ona długa.
W PAPI respondent ma większą swobodę i może wracać do wcześniejszych pytań, poprawiać odpowiedzi lub pomijać pozycje, które uzna za trudne lub niewygodne. Ta elastyczność zwiększa ryzyko braków danych, ale jednocześnie sprzyja refleksyjności, szczególnie w pytaniach otwartych. Różnice te powodują, że odpowiedzi papierowe bywają bardziej rozbudowane jakościowo, podczas gdy dane z CAWI są częściej jednorodne i łatwiejsze w analizie ilościowej.
Porównywanie wyników CAWI i PAPI: na co zwrócić uwagę w analizie danych?
Analizując różnice między wynikami CAWI i PAPI, należy uwzględnić specyfikę obu metod już na etapie interpretacji danych. Bezpośrednie porównywanie surowych wyników może prowadzić do błędnych wniosków, jeśli pominięte zostaną kontekstowe uwarunkowania odpowiedzi:
- wpływ anonimowości na szczerość deklaracji,
- różnice w kompletności danych i liczbie braków odpowiedzi,
- odmienne tempo wypełniania kwestionariusza,
- obecność efektu ankietera w badaniach PAPI,
- techniczne ograniczenia i ułatwienia charakterystyczne dla CAWI.
Świadome uwzględnienie tych czynników pozwala lepiej zrozumieć, skąd wynikają rozbieżności i jak interpretować je w kontekście celów badania. CAWI i PAPI nie są metodami lepszą i gorszą, one oferują różne perspektywy pomiaru, które przy odpowiednim podejściu mogą się wzajemnie uzupełniać.